আজিৰ আধুনিক জীৱনৰ গতি ইমানেই বৃদ্ধি পাইছে যে বহু সময়ত মানুহে নিজৰ জীৱনটো নিজেই চিনিব নোৱাৰে। পুৱা এলাৰ্মৰ শব্দত সাৰ পোৱা, তাড়াতাড়ি দিনটো আৰম্ভ কৰা, কামৰ পিছত কাম সম্পূৰ্ণ কৰা, সময়মতে দায়িত্ব পালন কৰা — এই সকলোবোৰৰ মাজতেই দিন, সপ্তাহ, মাহ কেতিয়া পাৰ হৈ যায় সেয়া আমি গমেই নাপাওঁ। এই অৱস্থাত বহু মানুহৰ মনত নিঃশব্দে এটা প্ৰশ্ন উদয় হোৱাতো স্বাভাবিক — “মই যান্ত্ৰিক হৈ পৰিছোঁ নেকি?”
যান্ত্ৰিক হোৱা মানেনো কি? ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে মানুহে কাম কৰে বা কিছুমান নিৰ্দিষ্ট নিয়ম মানি জীৱনটো চলায় লৈ যায়, বৰঞ্চ যেতিয়া জীৱনটো অনুভৱৰ সলনি অভ্যাসত পৰিণত হয়, যেতিয়া হাঁহি বা আনন্দ যেন দায়িত্বৰ দৰে লাগে, যেতিয়া মনটো ভিতৰত খালী খালী অনুভৱ হয় — তেতিয়াই মানুহে নিজকে যন্ত্ৰৰ দৰে অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। যেন আমি চলি আছোঁ, কিন্তু জীৱনটো অনুভৱ কৰা নাই।
মানুহ স্বাভাৱিকভাৱে অনুভৱশীল সত্তা। আমাৰ ভিতৰত সপোন থাকে, আশা থাকে, ভয় থাকে, মৰম থাকে। কিন্তু আধুনিক সমাজে আমাৰ পৰা একে সময়তে বহু দায়িত্ব আশা কৰে — কৰ্মজীৱনৰ চাপ, পৰিয়ালৰ দায়িত্ব, সামাজিক প্রত্যাশা, আৰ্থিক চিন্তা। এই সকলোবোৰ মিলি মানুহৰ মনত অদৃশ্য ক্লান্তি সৃষ্টি কৰে। শৰীৰ বিশ্ৰাম ল’লেও মনটো বহু সময়ত বিশ্ৰাম নাপায়। এই মানসিক ক্লান্তিৰ ফলতেই মানুহে নিজকে যান্ত্ৰিক বুলি ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
প্ৰযুক্তিৰ বিকাশেও ইয়াত এক বিশেষ ভূমিকা ৰাখিছে। মোবাইল ফোন, সামাজিক মাধ্যম, নিৰন্তৰ তথ্যৰ সোঁত — এইবোৰে আমাৰ সময় আৰু মন দুয়োটাক ব্যস্ত কৰি ৰাখে। আমি সংযোগত আছোঁ, কিন্তু অন্তৰত কেতিয়াবা নিঃসঙ্গ অনুভৱ কৰোঁ। মানুহৰ লগত কথা পাতো, কিন্তু গভীৰ সংযোগ কমি যায়। জীৱনৰ গতি বৃদ্ধি পায়, কিন্তু অনুভৱৰ গভীৰতা কেতিয়াবা হ্ৰাস পায়।
তথাপি, এই অনুভৱটো সম্পূৰ্ণ নেতিবাচক নহয়। বৰঞ্চ এইটো হৈছে আত্মসচেতনতা জাগ্ৰত হোৱাৰ এটা লক্ষণ। যি মানুহে নিজকে সুধে — “মই সঁচাকৈয়ে সুখী নে?”, “মই কেৱল দায়িত্ব পালন কৰিছোঁ নে জীৱনটো উপভোগো কৰিছোঁ?” — তেওঁ নিজ জীৱনৰ অৰ্থ বিচাৰি আছে। এই সন্ধানেই মানুহক পুনৰ নিজৰ সৈতে সংযোগ ঘটায়।
জীৱনত ৰুটিনৰ প্রয়োজন আছে। ৰুটিনে শৃংখলা আনে, লক্ষ্য পূৰণত সহায় কৰে। কিন্তু জীৱন যদি কেৱল ৰুটিনতেই সীমাবদ্ধ হৈ পৰে, তেন্তে মনটোৱে সৃষ্টিশীলতা আৰু স্বাধীনতা বিচাৰে। সৰু সৰু মুহূৰ্তবোৰেই জীৱনৰ প্ৰাণ। এটা সন্ধিয়া আকাশৰ পিনে চাই শান্ত মনে বহা, কেতিয়াবা প্ৰিয় গান এটা শুনি স্মৃতিৰ মাজত ডুবি যোৱা, আৰু কেতিয়াবা বন্ধু বৰ্গৰ লগত কোনো কাৰণ নোহোৱাকৈয়ে কথা পতা — এইবোৰেই মানুহক পুনৰ জীৱন্ত কৰি তোলে।
নিজৰ লগত সময় কটোৱাটো আজিৰ সময়ত অত্যন্ত গুৰুত্বপূর্ণ। বহু সময়ত আমি সকলোৰে বাবে সময় উলিয়াওঁ, কিন্তু নিজৰ বাবে ? নিজৰ মনৰ কথা শুনিবলৈ শিকা, অনুভৱবোৰ লিখা, পঢ়া, ধ্যান কৰা, বা নিঃশব্দে কিছু সময় অতিবাহিত কৰা — এইবোৰে মনক পুনৰ শক্তি দিয়ে। কেতিয়াবা অলপ থমকি জীৱনৰ পথটো পুনৰ চাই লোৱাটোও প্রয়োজন।
আৰু এটা গুৰুত্বপূর্ণ কথা — ক্লান্তি মানে ব্যর্থতা নহয়। একঘেয়েমি মানে জীৱন শেষ হোৱা নহয়। ই কেৱল এটা সংকেত যে মনটোৱে পৰিবৰ্তন বিচাৰে, নতুন অভিজ্ঞতা বিচাৰে, অলপ যত্ন বিচাৰে। মানুহ যন্ত্ৰ নহয়; মানুহৰ হৃদয় আছে, অনুভৱ আছে, আৰু পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ ক্ষমতাও আছে।
সম্ভৱত আপুনি যান্ত্ৰিক হোৱা নাই। আপুনি কেৱল জীৱনৰ মাজত অলপ সময় থমকি নিজৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। এই প্ৰশ্নটো — “মই যান্ত্ৰিক হৈ পৰিছোঁ নেকি?” — হয়তো আপোনাৰ জীৱনৰ নতুন উপলব্ধিৰ আৰম্ভণি।
শেষত ক’ব পাৰি, জীৱন কেৱল জীয়াই থকা নহয়; জীৱন হৈছে অনুভৱ কৰা, ভালপোৱা, ভুল কৰা, শিকা আৰু পুনৰ আগবাঢ়ি যোৱা। যেতিয়া আমি সচেতনভাৱে সৰু সৰু আনন্দবোৰক পুনৰ জীৱনত আমন্ত্ৰণ জনাওঁ, জীৱন পুনৰ জীৱন্ত হৈ উঠে।
হয়তো উত্তৰটো সহজ — আপুনি যান্ত্ৰিক হোৱা নাই; আপুনি কেৱল পুনৰ জীৱন অনুভৱ কৰিবলৈ সাজু হৈছে।
Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.