মানিক পাল
ফোনঃ ৯৮৬৪২-৬৯৬৪০

লাগোম

আমি প্রায়ে ভাবোঁ যে টকাই হ’ল সকলো সুখৰ মূল উৎস। অর্থাৎ যাৰ টকা আছে তেওঁ সুখী আৰু যাৰ টকা নাই তেওঁ দুখী আৰু দুখীয়া। কিন্তু এয়া বাস্তৱ সত্য নহয়। কাৰণ দুখীয়া লোক এজনে হঠাৎ প্ৰচুৰ ধন লাভ কৰি সুখী হ’ব পাৰিলেও ধনী লোকে নোৱাৰে। যিজন ব্যক্তি ইতিমধ্যে ধনী তেওঁ জানো ধনৰ জৰিয়তে সুখী হ’ব পাৰিবনে ? কেতিয়াও নোৱাৰে কাৰণ টকা থকাৰ পিছতো তেওঁ দুখী। অর্থাৎ যদি ধনেই সকলো সুখৰ উৎস হ’লহেঁতেন তেন্তে ধনী লোক কেতিয়াও দুখী নহ’লহেঁতেন। সেয়ে আজি আমি এনে এখন কিতাপৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিম যিখন কিতাপে সকলো লোককে সুখী হোৱাৰ পথ দেখুৱাব। কিতাপখনৰ নাম হ’ল— লাগোম (Lagom), দ্য ছুইডিচ আৰ্ট অৱ বেলেঞ্চ লিভিং। কিতাপখন ৰচনা কৰিছে ছুইডেনৰ লেখিকা লিনিয়া ডানে (Lineea Dunne)। সম্প্ৰতি তেওঁ নিজৰ স্বামী আৰু দুই সন্তানৰ সৈতে ডাবলিনত থাকে। তেওঁ ‘ক্লিয়ার্লি নর্ডিক’ নামৰ এটা নিজস্ব কফি এজেঞ্চী পৰিচালনা কৰে। এইটোৱে নর্ডিক ব্ৰেণ্ডবোৰক ইংৰাজী ভাষা-ভাষী দৰ্শকৰ সৈতে স্পষ্ট আৰু দক্ষতাৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাত সহায় কৰে। এগৰাকী স্বনিয়োজিত লেখিকা হিচাপে তেওঁ নর্ডিক সংস্কৃতি, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰৱণতা, নাৰীবাদ, মাতৃত্ব আৰু প্ৰজনন ন্যায়বিচাৰ সম্পর্কেও লিখে। তেওঁ আইৰিচ টাইমছ, দ্য গার্ডিয়ান আৰু আইচি ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ বাবেও লিখিছে। তেওঁ লিখা আনখন গ্ৰন্থৰ নাম হ’ল- গুড মৰ্ণিং – মর্নিং ৰিচুৱেলছ ফ’ৰ ৱেলনেচ, পীচ এণ্ড পাৰপোজ (Good morning : Morning Rituals for wellness peace and purpose)।

১৯৯৬ চনত ছুইডেনে নিজৰ বাবে এটা নতুন নাম লাভ কৰে আৰু এই নামটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰদান কৰিছিল ছুইডেনৰ বিখ্যাত ঔপন্যাসিক আৰু লেখক জোনাছ গার্ডেলে আৰু নামটো আছিল ‘ছেমি স্কিমড মিল্ক’ অর্থাৎ অৰ্ধসৰযুক্ত গাখীৰ। তেওঁ এই কাৰণেই ছুইডেনক অৰ্ধসৰযুক্ত গাখীৰ বুলি কৈছিল কাৰণ ইয়াৰে লোকসকলে এক ভাৰসাম্য জীৱন উদযাপন কৰে আৰু সততাক জীৱনৰ বুনিয়াদ বুলি ভাবে, য’ত ঐকমত্য বা সর্বসন্মতিয়েই ৰজা আৰু সকলোৱে বদমাচিও কৰে, অৰ্থাৎ একেবাৰে ভালো নহয় একেবাৰে বেয়াও নহয়, মধ্যমীয়া। তেওঁৰ মতে ছুইডেন হ’ল এনে এখন দেশ যিখন দেশে বগা দেৱাল ভাল পায় আকৌ কাৰ্যকৰী নক্সাও পছন্দ কৰে, অৰ্থাৎ অৰ্ধসৰযুক্ত গাখীৰৰ দৰে— সকলো নিখুঁত, বৰ বেছি ক্ষীণো নহয়, শকতো নহয়। এইদৰে তেওঁ এনে এখন দেশৰ বৈশিষ্ট্য দাঙি ধৰিলে যিখন লাগোম।

ইংৰাজী ভাষাত লাগোমৰ কোনো সমতুল্য নাই, যদিও ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হ’ল— “বৰ কমো নহয়, বৰ বেছিও নহয়, কিন্তু মাত্র যথেষ্ট’। বহুতে বিশ্বাস কৰে যে এই শব্দটো ‘ভাইকিং’ (Viking) শব্দৰ পৰা আহিছে আৰু ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ‘দলৰ চাৰিওফালে’। আৰু ইয়াৰ উৎপত্তি হৈছে মিডৰ এটা শিং ইফালে সিফালে পাৰ কৰি দিয়া এটা প্ৰথাৰ পৰা। কিন্তু শব্দটোৰ প্ৰকৃত উপাখ্যানটোৱে ‘লেগ’ (Lag) শব্দটোৰ এটা পুৰণি ৰূপলৈ আঙুলিয়াই দিয়ে, যাৰ অৰ্থ হ’ল সাধাৰণ জ্ঞান থকা আইন। গতিকে লাগোমৰ নিয়ম কি ? সহজ ভাষাত শব্দটোৱে এনেকুৱা কিবা এটা বৰ্ণনা কৰে যিটো ‘মাত্র যথেষ্ট’, ঠিক যেনেকৈ আপোনাৰ কফিত সঠিক পৰিমাণৰ গাখীৰ । বস্তুগত জগতৰ বাহিৰত ই অধিক অত্যাধুনিক হৈ পৰে, অৰ্থাৎ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ কাৰ্যই নিখুঁততা লাভ কৰিছে আৰু এক পৰিসৰৰ সামাজিক সংহিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। লাগোম মতে আপুনি বন্ধুৰ ঘৰত ছুটীৰ দিনটো কটাবলৈ নিমন্ত্রণ গ্রহণ কৰিছে, কিন্তু নিজৰ বিছনা চাদৰ নিজেই লৈ আহিব লাগিব, কাৰণ কাপোৰ ধোৱাৰ বোজাটো ভাগ কৰাটো ন্যায্য। লাগোমে আপোনাক অসুস্থ শিশুৰ সৈতে ঘৰত থকাৰ অধিকাৰ দিছে কিন্তু কেতিয়াও অধিকাৰৰ অপব্যৱহাৰ নকৰিব ।

লাগোম নীতিটো ছুইডেনৰ লোকসকলৰ জীৱনশৈলীৰ মেৰুদণ্ডস্বৰূপ। ছুইডেনৰ লোকসকল পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ সুখী মানুহ নহ’বও পাৰে, কিন্তু তেওঁলোক অবিৰতভাৱে সুখী হোৱাৰ বিভিন্ন ৰেংকবোৰত বিশ্বৰ শীৰ্ষ দহখন দেশৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, এই লাগোম নীতিৰ বাবে। অৱশ্যে লাগোম সম্পর্কে কিছুমান আখ্যানো আছে। সেইবোৰ হ’ল– ক) লাগোমে মধ্যমীয়তাক উদযাপন কৰে। অর্থাৎ ব্যক্তিগত কৃতিত্ব আৰু উদ্বৃত্ত ধনৰ ক্ষেত্ৰত লাগোম অপ্ৰভাৱিত। কাৰণ লাগোমে কেৱল সামূহিকৰ বাবে কি কাম কৰে সেইটো বিচাৰি উলিয়ায় আৰু সেইটো বৰ ভালদৰে কৰে। কিন্তু ফলাফল মধ্যমীয়া হোৱাৰ পৰা বহু দূৰত। আচলতে তেওঁলোকে বিশ্বৰ অন্যতম প্রখ্যাত সমাজ কল্যাণ ব্যৱস্থাত অৰিহণা যোগাইছে। খ) লাগোম হ’ল এক চিন্তা-পুলিচ ৰাষ্ট্ৰ যিয়ে অনুকূলতা বলৱৎ কৰে। অৰ্থাৎ ছুইডেনৰ লোকসকল অতি মতামতসম্পন্ন আৰু ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি শান্ত, যুক্তিসংগত বিতৰ্কত আনন্দৰে এইদৰে লিপ্ত হ’ব যে বাহিৰৰ লোকসকলে ক্ষোভিত হোৱা বুলি ভাবিব। শেষৰ লক্ষ্য অৱশ্যে নিজৰ মাজতে যুক্ত নহয়, সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱাহে। পন্থাটো দীঘলীয়া হ’লেও লাগোম সমাজৰ ক্ষেত্ৰত ই বিপুলভাৱে ফলপ্রসূ। গ) লাগোমে কৃপণালিৰ জন্ম দিয়ে। কিন্তু প্রকৃততে লাগোমে অত্যধিক অতিৰিক্ততাক পছন্দ নকৰে, বিশেষকৈ ধন খৰচৰ ক্ষেত্ৰত। যিখিনি প্রয়োজন সিখিনিহে খৰচ কৰিব লাগে। লোকক দেখাই খৰচ কৰাটো সুখী জীৱনৰ পৰম শত্ৰু । কাৰণ এইটোৱে আপোনাৰ মূৰত অত্যধিক ঋণৰ বোজাহে আনি দিয়ে। ঘ) লাগোমে আত্মবিশ্বাস আৰু গৌৰৱৰ ওপৰত গুৰুত্ব নিদিয়ে। এয়াও লাগোম সম্পর্কে এক ভুল আখ্যান। যদি তেনেই হ’লহেঁতেন তন্তে মানচেষ্টাৰ ইউনাইটেডৰ ফ’ৰৱাৰ্ড ঝলাটন ইব্রাহিমোভিচৰ দৰে জনপ্ৰিয় আত্মবিশ্বাসী ফুটবল খেলুৱৈৰ জন্ম ছুইডেনত নহ’লহেঁতেন।

লাগোমৰ প্ৰধান লাভবোৰ হ’ল— ক) ভৌতিক বা শাৰীৰিক স্থান অর্থাৎ মধ্যমীয়া, সচেতন ব্যৱহাৰে জটিলতা আৰু অব্যৱস্থাবোৰক সহজ কৰি তোলে ৷ লগতে আপোনাৰ ঘৰখন এখন শান্তিপূৰ্ণ স্থান হৈ পৰে। ন্যূনতম স্ক্যাণ্ডিনেভিয়ান ডিজাইনৰ সৈতে আপুনি ঘৰখনক এনেকৈ গঢ়ি তোলে যে আপুনি ঘৰ এৰি বাহিৰত যাব নিবিচাৰে। খ) মানসিক স্থান অর্থাৎ যেতিয়া আপুনি এখোজ পিছুৱাই যাবলৈ শিকে আৰু আপোনাৰ মনটোক সৰ্পিল গতিত ঘূৰিবলৈ বন্ধ কৰাব পাৰে, তেতিয়া আপুনি জীৱনটোক অধিক প্ৰমাণিত আৰু একাগ্রচিত্তে জীয়াব পাৰিব। ভাল- বেয়া অভিজ্ঞতাক আঁকোৱালি লৈ মোকাবিলা কৰিব পাৰিব আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ আৰু ঘৰ দুয়োটাতে সম্পূৰ্ণৰূপে উপস্থিত থাকিব পাৰিব। গ) আর্থিক অৱস্থাৰ উন্নতি অৰ্থাৎ আপুনি কেৱল আপোনাৰ ব্যক্তিগত প্রয়োজনীয়তাৰ প্ৰতি নহয়, পৃথিৱীৰ আন মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতিও ক্রমান্বয়ে যেতিয়া সচেতন হ’ব তেতিয়া আপুনি কম খৰচ কৰাৰ লগতে আপোনাৰ সম্পদৰ যত্ন লক্সবলৈ আৰু সঞ্জয় কৰিবলৈও শিকিব। ঘ) নিজৰ বুলি ভবা অনুভৱ অৰ্থাৎ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে উন্নত সম্পৰ্কৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সমাজৰ সামূহিক বিশ্বাস আৰু দায়িত্বৰ ভাগ-বতৰা কৰালৈকে, এটা লাগোম মনোভাবে আপোনাক ডাঙৰ কিবা এটাৰ অংশ অনুভৱ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে আৰু উদ্দেশ্যৰ অনুভূতি প্ৰদান কৰিব পাৰে। এইবোৰ লাভৰ বাবেই ছুইডেনৰ লোকসকলে নিজৰ কৰ্মজীৱন, সামাজিক জীৱন, সাজপাৰ, খাদ্য, স্বাস্থ্য আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে লাগোম নীতিক অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ সুফল তেওঁ তেওঁলোকে নিজৰ জীৱনত লাভো কৰিছে।

কৰ্মজীৱনক ভাৰসাম্য কৰিবলৈ ছুইডেনৰ লোকসকলে ফিকা বা কফি ব্ৰেকৰ নীতিক মানি চলে। নিজৰ কামটোক আনন্দৰ সৈতে কৰিবলৈ তেওঁলোকে প্রতিদিন ৰাতিপুৱা আৰু আবেলি ১৫ মিনিটকৈ ফিকা ব্রেক গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁলোকে কামৰ মাজতে দুপৰীয়াৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ বিৰতিও লৈ লয়। তেওঁলোকৰ বাবে কামটো বোজা নহয় আনন্দহে। লুথাৰিয়ান কর্মনীতি আৰু শক্তিশালী সংঘৰ সাংস্কৃতিৰ পৰা জন্মগ্ৰহণ কৰা লাগোমে যে কামক গুৰুত্বসহকাৰে লয়, সেই কথা অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ পিছতে লাগোমে কর্মস্থলীৰ পৰা উপযুক্ত সময় উলিওৱাৰ গুৰুত্বকো সমানে সন্মান কৰে। ছুইডেনৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক শ্রমিকেই তেওঁলোকৰ চুক্তিবদ্ধ সময় শেষ হোৱাৰ লগে লগে অফিচৰ পৰা ওলাই পৰে আৰু সেয়া হয় কেইবাটাও মান্য ‘ফিকা ব্ৰেক’ৰ পিছত। অর্থাৎ তেওঁলোকে সদায় সময়মতে কামত আহে আৰু সময়মতে গুচি যায় কোনেও বাধা নিদিয়ে।

আমাৰ সাধাৰণতে দেখা যায় যে ঘৰুৱা কামবোৰ যেনে— সন্তান যত্ন কৰা, ৰন্ধা-বঢ়া কৰা আদি মহিলাসকলেই কৰে কিন্তু ছুইডেনৰ লোকসকলে পৰিয়ালৰ দায়িত্ববোৰ স্বামী-স্ত্রী দুয়োৱে সমানে ভগাই লয়। সেয়ে কাম কৰা মহিলাৰ শতকৰা হাৰ ইউৰোপীয় সংঘৰ ভিতৰত ছুইডেনত সৰ্বাধিক ৭৮.৩ শতাংশ। ১৯৭৪ চনত ছুইডেন লিংগ নির্দিষ্ট প্রসূতিকালীন ছুটীৰ ঠাইত পিতৃ-মাতৃ দুয়োয়ে ছুটী লোৱা বিশ্বৰ প্ৰথমখন দেশ হিচাপে পৰিগণিত হয়। মুঠতে লিংগ সমতা ছুইডেনৰ লোকসকলৰ সুখৰ এক অন্যতম কাৰণ৷

এইবোৰৰ উপৰি ছুইডেনৰ লোকসকলে কম খৰচত বনভোজ কৰি, বন্ধুবৰ্গৰ সৈতে ফুৰি, নিজৰ প্ৰয়োজনীয় শাক-পাচলি নিজে উৎপাদন কৰি, কম দামী আৰামদায়ক কাপোৰ পিন্ধি, ঘৰখনক মনে বিচৰা ধৰণে সজাই তুলি, বাহিৰত গৈ ভিন্ন প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ মাজত সময় অতিবাহিত কৰি ভাল পায়। এইবোৰেই হ’ল তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ সুখৰ উৎস। তদুপৰি তেওঁলোক পৰিৱেশৰ প্ৰতি বৰ সচেতন- প্লাষ্টিকৰ বেগ তেওঁলোকে কেতিয়াও ব্যৱহাৰ নকৰে, আৱৰ্জনাবোৰ য’তে-ত’তে নেপেলায় । ছুইডেনৰ ঘৰুৱা আৱৰ্জনাসমূহৰ মাত্ৰ এক শতাংশহে লেণ্ডফিলত শেষ হয়। বাকীখিনি পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয় বা তাপ, বিদ্যুৎ বা বাহনৰ ইন্ধন উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎসই ৫২ শতাংশ শক্তি উৎপাদন কৰে, ইয়াৰ প্ৰায় ৯৫ শতাংশ জলবিদ্যুতৰ পৰা আহে। ষ্টকহ’ম আছিল ইউৰোপীয় সংঘৰ প্ৰথমখন ইউৰোপীয় সেউজ ৰাজধানী। তদুপৰি ছুইডেনৰ সকলো এলুমিনিয়াম কেনৰ ৯০ শতাংশ পুনঃব্যৱহাৰ কৰা হয়।

এইদৰে লাগোম নীতিক অনুসৰণ কৰি ছুইডেনৰ লোকসকলে এক সুখী আৰু সমৃদ্ধ জীৱন উদযাপন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।