বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিত অভিভাৱকৰ ভূমিকা

ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা মুৰব্বী
যান্ত্ৰিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়

কেন্দ্ৰীয় লোকসেৱা আয়োগ (ইউ পি এছ চি)ৰ অসামৰিক সেৱা পৰীক্ষা ভাৰতৰ অন্যতম কঠিন তথা সর্বাধিক সন্মানীয় প্রতিযোগিতামূলক পৰীক্ষা হিচাপে ব্যাপকভাৱে স্বীকৃত। এই পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা (আই এ এছ), ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা (আই পি এছ), ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱা (আই এফ এছ)সহ দেশ গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰা বহুতো কেন্দ্ৰীয় সেৱালৈ প্ৰৱেশৰ সুযোগ লাভ কৰা যায় ৷ সাধাৰণতে অধিকাংশ প্রার্থীয়ে স্নাতক ডিগ্রী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছতহে এই পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বসহকাৰে প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰে ৷ তথাপি, শিক্ষাবিদ আৰু বিশেষজ্ঞই এই মত পোষণ কৰে যে অসামৰিক সেৱাৰ দিশত যাত্ৰা বহু আগতেই আৰম্ভ কৰিব পাৰি আৰু ঠিক বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰাই আৰম্ভ কৰা উচিত । বিদ্যালয় স্তৰতেই সাধাৰণ জ্ঞান, পাঠাভ্যাস, বিশ্লেষণী চিন্তা আৰু নৈতিক মূল্যবোধৰ ভেটি দৃঢ় কৰিলে ভবিষ্যতে ইউ পি এছ চিৰ দৰে প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি অধিক ফলপ্ৰসূ আৰু সুদৃঢ় হয় ।

বিদ্যালয় স্তৰৰ পৰাই ইউ পি এছ চি ৰ বাবে প্ৰস্তুতি লোৱাটো কেতিয়াও শিক্ষাৰ্থীসকলক পৰীক্ষাৰ অতিমাত্ৰা চাপত পেলোৱা বা কঠোৰ ক’চিং সময়সূচীত বলপূৰ্বকভাৱে আবদ্ধ কৰাৰ অৰ্থ নহয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে দীৰ্ঘ সময়জুৰি শিক্ষাৰ্থীৰ কৌতূহল জাগ্ৰত কৰা, শক্তিশালী শৈক্ষিক ভেটি গঢ়ি তোলা, নৈতিক মূল্যবোধৰ বিকাশ সাধন কৰা আৰু বিশ্লেষণাত্মক চিন্তাশক্তি ধাপে ধাপে বিকশিত কৰা। এনে প্রস্তুতি হৈছে এক দীঘলীয়া আৰু স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া, য’ত শিক্ষার্থীয়ে শিকাৰ আনন্দ, চিন্তা কৰাৰ ক্ষমতা আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধ একেলগে বিকাশ কৰে। এই প্ৰবন্ধটোত কেনেকৈ বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা পৰ্যায়ক্রমে, সুসংবদ্ধ আৰু যুক্তিসংগত পদ্ধতিৰে শিক্ষাৰ্থীয়ে ইউ পি এছ চি অসামৰিক সেৱা পৰীক্ষাৰ বাবে প্রস্তুতি চলাব পাৰি তাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, একে সময়তে যাতে তেওঁলোকৰ সামগ্রিক ব্যক্তিত্ব বিকাশ কোনোপধ্যেই ব্যাহত নহয় ।

ইউ পি এছ চি অসামৰিক সেৱা পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতিৰ কৌশলসমূহ আলোচনা কৰাৰ আগতে এই পৰীক্ষাৰ স্বৰূপ সঠিকভাৱে বুজি লোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। বহু প্রতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ দৰে কেৱল মুখস্থ বিদ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি, ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাই এজন প্ৰাৰ্থীৰ সমাজ, শাসন ব্যৱস্থা, অর্থনীতি, ইতিহাস, পৰিৱেশ, নীতি-নৈতিকতা আৰু সাম্প্ৰতিক ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে থকা গভীৰবোধ পৰীক্ষা কৰে। ইয়াৰ লগতে বিভিন্ন সমস্যা বিশ্লেষণ কৰাৰ ক্ষমতা আৰু নিজৰ চিন্তাধাৰা স্পষ্ট, যুক্তিসংগত আৰু সুসংহতভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পৰা দক্ষতা ও গুৰুত্বসহকাৰে মূল্যায়ন কৰা হয় । এই পৰীক্ষাটো মূলতঃ তিনিটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হয়। প্রথমটো হৈছে প্ৰাৰম্ভিক পৰীক্ষা, য’ত সাধাৰণ জ্ঞান আৰু সামগ্রিক সচেতনতা পৰীক্ষা কৰিবলৈ বহু- বিকল্পযুক্ত বা বস্তুনিষ্ঠ প্রশ্ন সোধা হয়। দ্বিতীয়টো হৈছে মুখ্য পৰীক্ষা, য’ত বর্ণনামূলক উত্তৰৰ জৰিয়তে বিষয়গত গভীৰতা, সমালোচনামূলক চিন্তাশক্তি আৰু লিখন দক্ষতাৰ মূল্যায়ন কৰা হয় ৷ তৃতীয়টো হৈছে ব্যক্তিত্ব পৰীক্ষা বা সাক্ষাৎকাৰ, য’ত প্ৰাৰ্থীৰ ব্যক্তিত্বৰ গুণাগুণ, নৈতিক মূল্যবোধ, যোগাযোগ দক্ষতা আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা পৰীক্ষা কৰা হয়। এই সকলো দিশে স্পষ্টকৈ এইটো প্ৰতিপন্ন হয় যে ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাত সফলতা লাভ কৰিবলৈ কেৱল মুখস্থ বিদ্যা যথেষ্ট নহয়। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন এক সৰ্বাংগীণ আৰু সুসমন্বিত ব্যক্তিত্ব, বৌদ্ধিক পৰিপক্কতা, দৃঢ় নৈতিক ভিত্তি আৰু আজীৱন শিকি থকাৰ অভ্যাস। এই ধৰণৰ গুণাৱলী এৰাতিৰ ভিতৰত গঢ়ি উঠা সম্ভৱ নহয়, সেয়া শৈশৱ বা বিদ্যালয় স্তৰৰ পৰাই লাহে লাহে বিকাশ কৰাটো অত্যন্ত প্রয়োজনীয়।

বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰাই ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি আৰম্ভ কৰিলে শিক্ষার্থীয়ে দীর্ঘম্যাদী সুবিধা লাভ কৰিব। ইয়াৰ ফলত ইতিহাস, ভূগোল আৰু নাগৰিক বিজ্ঞানৰ দৰে মূল বিষয়সমূহত দৃঢ় ধাৰণাগত স্পষ্টতা গঢ়ি উঠে আৰু পঢ়া-লিখাৰ অভ্যাসো সৰুৰে পৰাই বিকশিত হয়। লগতে, সামাজিক, অর্থনৈতিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়সমূহৰ বিষয়ে শিক্ষার্থীসকলে আগতীয়াকৈ সচেতনতা আৰু বুজাবুজি লাভ কৰে। এই আগতীয়া প্রস্তুতিয়ে প্রকৃত ইউ পি এছ চি প্ৰস্তুতিৰ সময়ছোৱাত শৈক্ষিক চাপ হ্রাস কৰাত সহায় কৰে আৰু একে সময়তে সুষম ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ সুবিধা দিয়ে। তথাপি, এই ধৰণৰ প্রস্তুতি সদায়ে বয়স-উপযোগী আৰু মানসিক চাপমুক্ত হোৱা উচিত। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য সৰু বয়সতেই ইউ পি এছ চি উত্তীৰ্ণ হোৱা নহয়, বৰঞ্চ ভৱিষ্যতৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সন্মুখীন হ’বলৈ এজন জ্ঞানসমৃদ্ধ, বিশ্লেষণাত্মক আৰু শৃংখলাবদ্ধ মানসিকতা গঢ়ি তোলাহে।

মাধ্যমিক বিদ্যালয় পর্যায় হৈছে এক শক্তিশালী শৈক্ষিক ভেটি গঢ়ি তোলাৰ বাবে আটাইতকৈ উপযুক্ত সময়, আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াত এনচিইআৰটি পাঠ্যপুথিসমূহ মনোযোগসহ পঢ়াটো অতি গুৰুত্বপূর্ণ। ইতিহাস, ভূগোল, নাগৰিক বিজ্ঞান আৰু বিজ্ঞান বিষয়ৰ এনচিইআৰটি কিতাপসমূহে গণতন্ত্র, শাসন ব্যৱস্থা, জলবায়ু, প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু প্রাচীন সভ্যতাৰ দৰে মৌলিক ধাৰণাসমূহৰ সৈতে শিক্ষাৰ্থীক পৰিচিত কৰায়, যিবোৰ পিছলৈ ইউ পি এছ চি পাঠ্যসূচীত অধিক গভীৰ আৰু বিস্তৃত ৰূপত দেখা যায়। এই পাঠ্যপুথিসমূহৰ সযতনে অধ্যয়নে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ধাৰণাগত স্পষ্টতা বৃদ্ধি কৰে, বিষয়সমূহৰ যুক্তিসংগত ধাৰাবাহিকতা বুজিবলৈ সহায় কৰে আৰু সমাজ বিজ্ঞানৰ প্ৰতি এক আন্তৰিক আগ্রহ গঢ়ি তোলে। এই পর্যায়ত শিকণ প্ৰক্ৰিয়া পৰীক্ষাৰ চাপ বা মুখস্থ বিদ্যাৰ ওপৰত আধাৰিত নহৈ কৌতূহল, বুজাবুজি আৰু অনুসন্ধিৎসাৰ ওপৰত আধাৰিত হোৱা উচিত।

সৰু বয়সৰ পৰাই দৃঢ় পঢ়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলাটো এজন ভৱিষ্যৎ অসামৰিক সেৱা বিষয়াৰ বাবে অতি প্রয়োজনীয়, কিয়নো পঢ়াৰ জৰিয়তে জ্ঞান, সচেতনতা আৰু সমালোচনামূলক চিন্তাশক্তিৰ বিকাশ হয়। শিক্ষার্থীসকলক তেওঁলোকৰ ভাষা দক্ষতা বৃদ্ধিৰ বাবে গল্পপুথি আৰু ধ্ৰুপদী সাহিত্য পঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰিব লাগে, শিশুসকলক তেওঁলোকৰ সাধাৰণ জ্ঞান আৰু মহান ব্যক্তিত্বৰ জীৱনী সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে বিশ্বকোষ পঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰি প্ৰেৰণা আৰু নৈতিক মূল্যবোধ লাভ কৰিব লাগে। বয়স- উপযোগী আলোচনী আৰু বাতৰিকাকতেও তেওঁলোকক চৌপাশৰ জগতখনৰ বিষয়ে সচেতন কৰি তোলে। সুস্থ পঢ়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলাত অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। আনকি বাতৰিকাকতৰ শিৰোনাম পঢ়ি অনানুষ্ঠানিকভাৱে আলোচনা কৰিলেও কৌতূহল জগাই তোলা হয়, প্রশ্ন কৰাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পায় আৰু ক্ৰমান্বয়ে সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ গঢ় লৈ উঠে।

মাধ্যমিক বিদ্যালয় পৰ্যায়ত সাম্প্রতিক ঘটনাবলীৰ সৈতে শিক্ষার্থীসকলক সহজ, স্বাভাৱিক আৰু ৰুচিকৰ ৰূপত পৰিচয় কৰাই দিয়া উচিত। পৰিয়ালৰ সৈতে একেলগে বাতৰি চোৱা, গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘটনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা আৰু চৰকাৰৰ মৌলিক কার্যাবলীসমূহ বুজিবলৈ শিকোৱাই সজাগতা আৰু সচেতনতা গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে। এই পৰ্যায়ত শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ মুখ্য লক্ষ্য হ’ব বুজাবুজি আৰু কৌতূহল জাগ্ৰত কৰা, টোকা লোৱা বা তথ্য মুখস্থ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া উচিত নহয়৷

বিদ্যালয় পৰ্যায়ত দক্ষতা বিকাশ সামগ্রিক ব্যক্তিত্ব আৰু বৌদ্ধিক উন্নতিৰ বাবে অতি প্রয়োজনীয়। এই পর্যায়ত শিক্ষার্থীসকলে লাহ লাহে মৌলিক লিখন ক্ষমতা, মানচিত্র পঢ়াৰ দক্ষতা, পৰ্যবেক্ষণ কৰাৰ সামৰ্থ্য আৰু যুক্তিসং গতভাৱে প্ৰশ্ন সোধাৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগে ৷ কুইজ, বিতৰ্ক আৰু বিদ্যালয় সভাসমূহত সক্রিয় অংশগ্রহণে শিক্ষাৰ্থীৰ আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰে, যোগাযোগ দক্ষতা উন্নত কৰে আৰু সৰু বয়সৰ পৰাই স্বতন্ত্ৰ চিন্তাধাৰাৰ বিকাশত সহায় কৰে।

মাধ্যমিক বিদ্যালয় পর্যায়, অর্থাৎ নৱম আৰু দশম শ্রেণী, মূল শৈক্ষিক ভেটি দৃঢ় কৰাৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ । এই স্তৰত এনচিইআৰটি পাঠ্যপুথিসমূহে ইতিহাস, ভূগোল, ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু অৰ্থনীতি বিষয়ত অধিক সুসংগঠিত আৰু বিশ্লেষণাত্মক বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰে, যাৰ জৰিয়তে শিক্ষার্থীসকলে কেৱল ব’ৰ্ড পৰীক্ষাৰ বাবে মুখস্থ কৰাত সীমাবদ্ধ নহৈ ধাৰণাসমূহ গভীৰভাৱে বুজিবলৈ সক্ষম হয়। এই পৰ্যায়ত ধাৰণাগত স্পষ্টতা, বিষয়সমূহৰ আন্তঃসংযোগ আৰু বিশ্লেষণাত্মক চিন্তাধাৰাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া উচিত। একে সময়তে গণিত আৰু বিজ্ঞান বিষয়েও যুক্তিসংগত চিন্তাশক্তি, সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা আৰু মানসিক শৃংখলা বিকশিত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এই বিষয়সমূহে শিকণ প্ৰক্ৰিয়াত এটা পদ্ধতিগত দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তোলে, যি ইউ পি এছ চিৰ দৰে ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে অত্যাৱশ্যক।

মাধ্যমিক বিদ্যালয় পৰ্যায়ত শিক্ষার্থীসকলে দ্য হিন্দু বা দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছৰ দৰে এখন মানসম্পন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় বাতৰিকাকত নিয়মিত পঢ়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলা অতি প্রয়োজনীয়। আৰম্ভণিতে বহুতো প্রবন্ধ কঠিন যেন অনুভৱ হ’ব পাৰে, কিন্তু নিয়মিত পঢ়াৰ জৰিয়তে ক্রমে বুজাবুজি আৰু বিশ্লেষণাত্মক ক্ষমতা উন্নত হয়। এই স্তৰত মূলতঃ ৰাষ্ট্ৰীয় বাতৰি, গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰকাৰী উদ্যোগ আৰু নীতি, পৰিৱেশজনিত সমস্যা তথা বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ বিকাশসমূহত মনোযোগ দিয়া উচিত। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য তথ্য মুখস্থ কৰা নহয়, বৰঞ্চ বিষয়সমূহ গভীৰভাৱে বুজি পোৱা। সাম্প্ৰতিক ঘটনাবলীৰ বাবে এখন সহজ নোটবুক সংৰক্ষণ কৰাটো বিশেষভাবে উপকাৰী, য’ত শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ ভাষাত সংক্ষিপ্ত সাৰাংশ লিখিব পাৰে। এই অভ্যাসে লিখন দক্ষতা উন্নত কৰে, বুজাবুজি দৃঢ় কৰে আৰু সৰু বয়সৰ পৰাই সাম্প্রতিক ঘটনাবলীৰ প্ৰতি এটা শৃংখলাবদ্ধ আক যুক্তিসংগত দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰে৷

ইউপিএছচি পৰীক্ষাত ফলপ্রসু লিখিত প্রকাশভংগীক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। সেইবাবে নৱম আৰু দশম শ্ৰেণীৰ পৰাই শিক্ষাৰ্থীসকলে প্রবন্ধ লিখা, মতামতভিত্তিক প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়া আৰু প্ৰবন্ধৰ সংক্ষিপ্ত সাৰাংশ লিখাৰ নিয়মিত অনুশীলন কৰা উচিত। এই অভ্যাসে চিন্তাধাৰাৰ স্পষ্টতা, যুক্তিযুক্ততা আৰু বিশ্লেষণাত্মক ক্ষমতা বিকাশত সহায় কৰে। শিক্ষকসকলে মুখস্থ বিদ্যা বা হুবহু উত্তৰ পুনৰাবৃত্তি কৰাৰ পৰিৱৰ্তে যুক্তিপূর্ণ, বিশ্লেষণাত্মক আৰু চিন্তাশীল লেখা উৎসাহিত কৰাৰ প্ৰয়োজন। এই ধৰণৰ লেখাৰ অনুশীলনে কেৱল ইউপিএছচি পৰীক্ষাৰ বাবে নহয়, সামগ্রিকভাবে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বৌদ্ধিক বিকাশ আৰু মত প্ৰকাশৰ সক্ষমতা দৃঢ় কৰে । এনচিচি, স্কাউটছ এণ্ড গাইডছ, ৰেড ক্ৰছ, ইকো-ক্লাব আৰু সমাজসেৱাৰ দৰে সহ- পাঠ্যক্রমিক আৰু সামাজিক কাৰ্যসূচীসমূহত অংশগ্রহণে শৃংখলা, নেতৃত্বগুণ, দলগত মনোভাব আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধ বিকাশত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এইধৰণৰ কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে লাভ কৰা বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাই কেৱল পাঠ্যপুথিৰ জ্ঞানত সীমাবদ্ধ নহৈ এজন ভবিষ্যৎ অসামৰিক সেৱা বিষয়াৰ চৰিত্ৰ, মূল বোধ, সহানুভূতি আৰু জনসেৱাৰ মানসিকতা গটি তোলাত সহায় কৰে ৷ এনে অভিজ্ঞতাই ব্যক্তিত্বক বহুমুখী কৰি তুলাৰ লগতে দায়িত্বশীল নাগৰিক আৰু দক্ষ প্ৰশাসক হিচাপে নিজকে প্রস্তুত কৰাত সহায়ক হয়।

উচ্চতৰ মাধ্যমিক পর্যায়, অর্থাৎ একাদশ আৰু দ্বাদশ শ্রেণী, ইউপিএছচি প্রস্তুতিৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশনিৰ্ণয় পৰ্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই পর্যায়ত বিষয় নির্বাচন গুৰুত্বপূৰ্ণ যদিও কোনো একোটা নির্দিষ্ট ষ্টীমে অসামৰিক সেৱা পৰীক্ষাত সফলতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। ইউপিএছচিৰ সপোন দেখা শিক্ষার্থীসকলৰ বাবে ইতিহাস, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, ভূগোল আৰু অৰ্থনীতিৰ দৰে বিষয়সমূহ বাছনি কৰাটো উপকাৰ হ’ব পাৰে, কিয়নো এই বিষয়সমূহৰ পাঠ্যবস্তু ইউপিএছচিৰ পাঠ্যসূচীৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছে। তথাপি, বিজ্ঞান শাখাৰ শিক্ষার্থীসকলেও নিজৰ নিৰ্বাচিত বিষয়সমূহ অধ্যয়ন কৰাৰ লগতে হিউমেনিটি বিষয়ৰ এনচিইআৰটি পাঠ্যপুথিসমূহ পঢ়ি সুষম জ্ঞান বজাই ৰাখিব পাৰে। এই পৰ্যায়ত মূল গুৰুত্ব ধাৰণাগত স্পষ্টতা, বহল সচেতনতা আৰু বিশ্লেষণাত্মক চিন্তাশক্তিৰ বিকাশৰ ওপৰত থকা উচিত, যিয়ে ভৱিষ্যতৰ প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে দৃঢ় ভিত্তি গঢ়ি তোলে।

ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈকে এনচিইআৰটি পাঠ্যপুথিসমূহ গভীৰ মনোযোগে অধ্যয়ন কৰাটো ইউপিএছচি প্রস্তুতিৰ মেৰুদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বিশেষকৈ উচ্চতৰ মাধ্যমিক পর্যায়ত এই কিতাপসমূহ একাধিকবাৰ পঢ়ি ভাৰতীয় ইতিহাস আৰু সংস্কৃতি, ভৌতিক আৰু মানৱ ভূগোল, ভাৰতীয় সংবিধান আৰু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা, লগতে অৰ্থনীতিৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহৰ ওপৰত দৃঢ় বুজাবুজি গঢ়ি তোলা অত্যাৱশ্যক। এনচিইআৰটি পাঠ্যপুথিসমূহে তথ্যসমূহ স্পষ্ট, গাঁথনিগত আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য ৰূপত উপস্থাপন কৰে, যাৰ বাবে মৌলিক জ্ঞানৰ ভিত্তি নিৰ্মাণত ইহঁত আদর্শ। এই মূল বিষয়সমূহত সুদৃঢ় ধাৰণা থাকিলে শিক্ষার্থীসকললে বিষয়সমূহৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰে, সমস্যাসমূহ অধিক গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰে আৰু ইউপিএছচিৰ পৰৱৰ্তী প্ৰস্তুতি পৰ্যায়ত উন্নত ৰেফাৰেন্স কিতাপসমূহ আত্মবিশ্বাসেৰে অধ্যয়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় ৷

উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়ত শিক্ষার্থীসকলে কেৱল বাতৰিকাকতৰ শিৰোনাম পঢ়াত সীমাবদ্ধ নাথাকি সাম্প্রতিক ঘটনাৱলীৰ গভীৰ বুজাবুজিৰ দিশে আগবাঢ়িব লাগে। কোনো নীতি কিয় প্ৰৱৰ্তন কৰা হ’ল, ইয়াৰ সামাজিক, অর্থনৈতিক আৰু পৰিৱেশগত প্ৰভাৱ কি, লগতে ইয়াৰ সাং বিধানিক বা নৈতিক দিশসমূহ কেনেকুৱা এই সকলো বিশ্লেষণ কৰাটো অতি প্রয়োজনীয়। এই ধৰণৰ সমন্বিত আৰু বিশ্লেষণাত্মক দৃষ্টিভংগীয়েই ইউপিএছচি পৰীক্ষাত সফলতাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি গঢ়ি তোলে।

ইউপিএছচি প্রস্তুতিৰ বাবে প্ৰবন্ধ আৰু উত্তৰ লিখাৰ নিয়মিত অনুশীলন অতি প্রয়োজনীয়। শিক্ষার্থীসকলে সামাজিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়সমূহৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ, মতামত- আধাৰিত লেখা আৰু বিশ্লেষণাত্মক উত্তৰ লিখাৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগে। এই প্রক্রিয়াই চিন্তাধাৰাৰ স্পষ্টতা বৃদ্ধি কৰে, যুক্তিসংগত আৰু সংগঠিত উপস্থাপনা বিকশিত কৰে আৰু লিখিত প্রকাশক্ষমতা শাণিত কৰে। এই সকলো গুণেই ইউপিএছচি মেইনছ পৰীক্ষাত সফল প্ৰদৰ্শনৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূর্ণ।

ইউপিএছচি পৰীক্ষাই কেৱল জ্ঞানৰেই নহয়, প্ৰাৰ্থীৰ চৰিত্ৰ আৰু মূল্যবোধৰো পৰীক্ষা কৰে। এইবাবে বিদ্যালয়ৰ বছৰসমূহ মূল্য বোধভিত্তিক শিক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূর্ণ। শিক্ষার্থীসকলে দৈনন্দিন জীৱনত সততা, নিষ্ঠা, সহানুভূতি আৰু দয়া সচেতনভাৱে বিকাশ কৰিব লাগে। শৃংখলা, সময় ব্যৱস্থাপনা, বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি সন্মান আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধো সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ। শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ চৌপাশৰ সামাজিক বাস্তৱতা, যেনে- দৰিদ্ৰতা, বৈষম্য আৰু পৰিৱেশৰ অৱক্ষয়ৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি সম্ভাৱ্য সমাধানৰ বিষয়ে চিন্তা কৰা উচিত। এই সং বেদনশীলতাই নৈতিক চিন্তাধাৰা আৰু দায়িত্বশীল সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত সহায় কৰে। এনে মূল্যবোধ- ভিত্তিক সচেতনতাই এজন ন্যায়পৰায়ণ, মানৱিক আৰু ফলপ্ৰসূ প্রশাসক হোৱাৰ ভেটি গঢ়ি তোলে।

বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা ইউপিএছচি প্রস্তুতি যেন সুষম, আনন্দদায়ক আৰু মানসিক চাপমুক্ত হয়, তাৰ বাবে অভিভাৱক আৰু শিক্ষকৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। শিক্ষাৰ্থীসকলক অতিমাত্রা প্রশিক্ষণ বা অবাস্তৱ আশা-নিৰ্ভৰ চাপৰ সন্মুখীন নহ’ব লাগে। বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ স্বাভাৱিক বিকাশৰ বাবে দিশ-নির্দেশনা, প্ৰেৰণা আৰু মানসিক সহায়ৰ প্ৰয়োজন। মুক্ত আলোচনা উৎসাহিত কৰা, অধ্যয়ন সামগ্ৰীসমূহৰ সহজ প্ৰৱেশ নিশ্চিত কৰা, কৌতূহলৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু বৈচিত্র্যময় ৰুচিৰ অনুসন্ধানৰ অনুমতি দিয়া শিক্ষাৰ্থীৰ শিক্ষাৰ প্ৰতি মৰম আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাশক্তি গঢ়ি তোলে। কঠোৰ সময়সূচীৰ তুলনাত নমনীয় আৰু সহায়ক পৰিৱেশ অধিক প্ৰভাৱশালী, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে বৌদ্ধিক বিকাশ, আত্মবিশ্বাস আৰু সুষম ব্যক্তিত্বৰ বিকাশ-ভৱিষ্যতৰ নাগৰিক সেৱা বিষয়াৰ বাবে আৱশ্যকীয় গুণ-সুনিশ্চিত হয়।

বিদ্যালয় পৰ্যায়ত শিক্ষার্থীসকলক অধিক ইউপিএছচি ক’চিং, অতিমাত্রা মুখস্থ, চিভিল সেৱাক একমাত্ৰ কেৰিয়াৰৰ বিকল্প হিচাপে গণনা কৰা, অন্যৰ সৈতে অবিৰত তুলনা কৰা আৰু অযথা চাপ লোৱাৰ পৰা আঁতৰি থাকিব লাগে। ইউপিএছচি এটা দীঘলীয়া যাত্ৰা, আৰু এই সময়ছোৱাত মানসিক সুস্থতা, কৌতূহল আৰু সুষম বিকাশ বজাই ৰখাটো একাডেমিক প্ৰস্তুতিৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

পৰীক্ষাকেন্দ্ৰিক ইউপিএছচি প্রস্তুতি আটাইতকৈ ফলপ্রসূ হয় যেতিয়া এই প্রস্তুতি স্নাতক পর্যায়ত বা কলেজৰ শেষ বছৰত আৰম্ভ কৰা হয়। বিদ্যালয়ৰ পৰা দৃঢ় ভিত্তি গঢ়ি তোলা ছাত্র-ছাত্রীয়ে এই পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে সুদৃঢ় পঢ়া-লিখাৰ অভ্যাস, ধাৰণাগত স্পষ্টতা, আৰু সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক বিষয়ৰ সচেতনতা লৈ। তেওঁলোকৰ মানসিক পৰিপক্কতা আৰু শৃংখলাবদ্ধ শিক্ষাৰ দৃষ্টিভংগীও থাকে । এই গুণসমূহে তেওঁলোকক পাছ লৈ প্রস্তুতি আৰম্ভ কৰা সহপাঠীৰ তুলনাত উল্লেখযোগ্য সুবিধা দিয়ে- উন্নত ধাৰণাসমূহ সহজে বুজা, সাম্প্রতিক ঘটনাৱলী সমালোচনামূলকভাৱে বিশ্লেষণ কৰা, আৰু গভীৰ অধ্যয়নৰ চাপ সমন্বয় কৰা সম্ভৱ হয় । আগতীয়াকৈ গঢ়ি তোলা ভিত্তিয়ে মনোনিবেশিত ইউপিএছচি প্ৰস্তুতিৰ পথ মসৃণ আৰু আত্মবিশ্বাসী কৰি তোলে।

বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰা ইউপিএছচি প্রস্তুতি হৈছে দৌৰ বা চুটি সন্ধান কৰাৰ দৰে নহয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য চিন্তাশীল, নৈতিক আৰু দায়িত্বশীল ব্যক্তি গঢ়ি তোলা। সঠিক আগভাগৰ প্ৰস্তুতিয়ে সমালোচনামূলক চিন্তাধাৰা বিকাশ কৰে আৰু আজিৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক জ্ঞান, সততা আৰু সহানুভূতিৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰক সেৱা আগবঢ়াবলৈ সক্ষম কৰে।

বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰাই ইউ পি এছ চি পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ ক্ষেত্ৰত অভিভাৱকৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূর্ণ। অভিভাৱকসকলে শিক্ষার্থীসকলক মানসিক সহায় আৰু উৎসাহ প্ৰদান কৰি, অতিৰিক্ত হেঁচা বা প্রশিক্ষণ/মুখস্থ কৰাৰ বাবে হেঁচা নিদি, আৰু ভুলৰ পৰা শিকিবলৈ সহায় কৰে, ভয়মুক্ত পৰিৱেশ গঢ়ি তুলি তেওঁলোকৰ কৌতূহল, আগ্রহ আৰু স্বাভাৱিক বিকাশক উৎসাহিত কৰে। তেওঁলোকে কঠোৰ সময়সূচী বা কেৱল পৰীক্ষাকেন্দ্রিক পাঠ্যত সীমাবদ্ধ নহয়, সুষম শৈক্ষিক পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰে, লগতে অত্যাৱশ্যকীয় অধ্যয়ন সামগ্ৰী, কিতাপ আৰু অনলাইন/অফলাইন সম্পদৰ সুবিধা প্রদান কৰে আৰু বিনামূলীয়া আলোচনা আৰু পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অনুমতি দিয়ে। অভিভাৱকসকলে সততা, সহানুভূতি, অনুশাসন, সময় ব্যৱস্থাপনা, সামাজিক দায়বদ্ধতা আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ বৈচিত্ৰাৰ প্রতি সম্মান শিকোৱাৰ দ্বাৰা মূল্যবোধ আৰু নৈতিকতা গঢ়ি তোলাতো সহায় কৰে আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলক সামাজিক বিষয়ৰ প্রতি সংবেদনশীল হ’বলৈ উৎসাহিত কৰে। দীঘলীয়া দৃষ্টিভংগী প্ৰদান কৰি তেওঁলোকে ইউ পি এছ চি মাৰাথনৰ দৰে দীৰ্ঘম্যাদী যাত্ৰা, ধৈর্য, মনোনিৱেশ আৰু সুষম উন্নয়নৰ গুৰুত্ব ব্যাখ্যা কৰে আৰু কেৱল অসামৰিক সেৱাই নহয়, বহু বিকল্প মনত ৰখাত সহায় কৰে। মুঠতে অভিভাৱকৰ ভূমিকা হ’ল শিক্ষাৰ্থীৰ মনোবল, মানসিক সুস্থতা, নৈতিকতা আৰু সুষম বিকাশৰ বাবে এক সহায়ক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলা, যাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে আত্মবিশ্বাসী, চিন্তাশীল আৰু দায়িত্বশীল ইউ পি এছ চিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে গঢ় লৈ উঠিব পাৰে।

ফোন : ৯৪৩৫১-৮৮৬৩০